CC Return: koopgids PC-hardware

Voor de afsluit van mijn 2019 wens ik jullie nog even een stand van zaken geven over computer hardware. De voorbije jaren hebben leuke dingen opgeleverd, maar de gemiddelde computergebruiker kent het niet of ziet door de bomen het bos niet meer.

Voor deze middag ga ik me beperken tot de standaard PC’s, met een extra woordje over Single Board Computers en barebones.

Luc en ik hebben dikwijls gesprekken – hoog oplaaiende discussies soms – over computers, hardware, het gebruik ervan en de zin van het leven.
Duidelijk is hier dat we dikwijls niet op dezelfde lijn zitten, maar “we agree to disagree”

In onze laatste discussie gaf ik onszelf huiswerk: Luc en ik moeten elk een aantal computers samenstellen (op papier natuurlijk): een budget-PC, een basis model en een performant model. High-end grafische monsters laten we hier ook even achterwege, de argumenten die ik u meteen al zal aanreiken, kunnen doorgetrokken worden naar elke mogelijke configuratie die u maar kunt bedenken.

Allez Juu…

We weten allemaal dat een computer min of meer bestaat uit een processor en geheugen op een moederbord met connecties, een beeldsturing en opslagruimte. Alle andere hardware zoals koelers, behuizingen, CD/DVD/BluRay drives en allerhande uitbreidingskaarten vallen ook buiten deze bespreking.

De processor is dat klein rekenkundig wonder dat ondertussen miljarden instructies per seconde kan verwerken. De Intel 386 en 486 processoren hadden 30 jaar geleden een snelheid van ±11 en ±50 Mips (= miljoen instructies per seconde), 10 jaar geleden hadden we al een Intel i7-processor met een snelheid van ±75.000 Mips. Recentere gegevens zijn moeilijk te staven, want ondertussen ligt er veel meer nadruk op het #cores en #threads. Eventjes kort uitleggen wat beide inhouden: met core wordt een fysieke processorkern bedoeld: een moderne processor heeft er 2,4,6,8,10,12,16,32 of 64. Met thread wordt er 1 lijn commando’s bedoeld. Intel Hyperthreading en AMD Multithreading geven aan dat hun processors 2 lijnen code tegelijkertijd aankunnen. Zo worden hun aantal processorkernen virtueel verdubbeld. Ieder modern besturingssysteem kan overweg met deze technologiën.
Heb jij voor jezelf de juiste processor ? Eenvoudige progammaatjes gebruiken slechts 1 core, heel zware grafische programma’s benutten meerdere cores: hoe meer, hoe beter. Maar, is meer kernen dan altijd beter of sneller ? Niet noodzakelijk. Wie nooit foto- of videobewerking uitoefent en nooit games speelt, heeft met zijn recentste i7 of i9 een heel dure machine in huis gehaald.
Intel of AMD ? Intel is jarenlang toonaangevend geweest: voorloper en uitvinder. AMD was altijd het achterkomertje: minder performantie, maar ook altijd een lagere prijs. AMD was koning in het budget-segment, Intel keizer op hoger niveau. Ondertussen mogen we dit niet meer zeggen: AMD biedt ondertussen krachtiger processoren met meer cores dan Intel in zijn assortiment heeft, voor prijzen die meer dan concurrentieel zijn. Intel heeft een groot marktaandeel omwille van zijn naam en historie en dat wil AMD afknabbelen.

Het werkgeheugen – of RAM genoemd – laat de processorkern communiceren met het aangesloten data-opslag. Over de jaren hebben we de capaciteit en snelheid hiervan zien groeien. Heden hanteren we 4GB als een absoluut minimum, met 8GB als aanbevolen voor “gewone” PC’s, maar toch liefst 16 GB als we iets performanter onder de motorkap willen hebben.
De huidige generatie DDR4 geheugen bestaat in verschillende snelheden, wat we zelfs niet bespreken in een budget-PC. In een performante machine met foto- of videobewerking zal dit wel een verschil maken. Geheugen wordt bij voorkeur altijd per 2 of 4 identieke latjes geplaatst, de snellere varianten hebben heel dikwijls koelvinnen.

Opslag: de evolutie van de jongste jaren heeft ons de SSD opgeleverd. Gedaan met de draaiende harde schijven. Of niet ?
SSD’s bieden een boel voordelen: waaronder vooral hun lees- en schrijfsnelheid voor ons belangrijk is. De prijzen zijn ondertussen heel gunstig geworden voor de kleine capaciteiten. Met “klein” bedoel ik hier tot 1 TB (± 125€). Bij de klassieke harde schijven vinden we ondertussen gigantische capaciteiten aan ongelooflijke prijzen (vb 8 TB voor 250€). De hoge snelheden van SSD maken ze uitermate geschikt als C-schijf: programmacode wordt heel snel gelezen, bestanden kunnen heel snel geopend en terug weggeschreven worden. De combinatie met een HDD als D-schijf voor extra opslagcapaciteit is een aanrader (maar opgelet: dit is nog geen back-up).
Binnen de SSD’s zijn er ondertussen varianten: de standaard SSD met standaard SATA-aansluiting is de gekendste, maar ondertussen zijn er een aantal varianten die rechtstreeks op het moederbord connecteren via mSATA of M.2 connectie. En ondertussen ook de variant die de PCI-express bus gebruiken om te communiceren. De vermeldingen staan in volgorde van lees- en schrijfprestatie.

Deze 3 hardwarecomponenten kunnen maar optimaal werken wanneer ze correct en optimaal kunnen communiceren met elkaar: het moederbord is hier de grootste gemene deler.
De keuze van processor zal al deels de keuze van moederbord bepalen, de specifieke gebruikerswensen naar softwaregebruik zullen het hopelijk makkelijker maken het geheugen – hoeveel en hoe snel – en de C-schijf te bepalen.

 

Een budget-PC voor mij betekent: wat is voor mij het goedkoopste dat ik nieuw kan krijgen en nog de naam moderne PC durf geven. Hier worden geen compromissen gesloten, prijs bepaalt alles. Goedkoopste moderne processor, minimum aan geheugen, basis-opslagcapaciteit voor basis wat internet- en bureautoepassingen.
Een “moderne” PC, zoals ik het noem moet wel al voorzien zijn van 4GB Ram en een SSD. Natuurlijk kunnen we hier al een spelletje op proberen spelen of een teken- of fotobewerkingsprogramma: maar realistisch gesproken, voor intensief gebruik is dit verre van ideaal.

Budget-PC via Alternate op 07/12 : Configuratie à € 245,75*
Moederborden : GIGABYTE B450M DS3H, socket AM4 moederbord RAID, Gb-LAN, Sound, µATX => 1 x € 74,90*
Processoren : AMD A8-9600 socket AM4 processor AD9600AGABBOX, Boxed => 1 x € 54,90*
Processorkoelers : Xilence A250PWM cpu-koeler Zwart/rood, XC035 => 1 x € 12,99*
Geheugen : G.Skill 4 GB DDR4-2400 werkgeheugen F4-2400C17S-4GNT, Value => 1 x € 15,99*
Behuizingen : Aerocool CS-1102 tower-behuizing Zwart, 2x USB-A 2.0, USB-A 3.2 (5 Gbit/s), 2x Audio => 1 x € 25,99*
Voedingen : Corsair VS Series VS450 (2018), 450 Watt voeding Zwart, 2x PCIe => 1 x € 39,99*
Harde schijven & SSD’s : Intenso High Performance, 120 GB SSD 3813430, SATA 600, TRIM => 1 x € 20,99*
Besturingssystemen : Geen besturingssysteem

Een basis-PC of voor mij gewoon “PC” houdt voor mij in dat ik in principe alles kan, wat ik ervan verlang (realistische verlangens natuurlijk): natuurlijk internet en aanverwante, maar misschien al eens een spelletje of een fotobewerkingsprogramma. Wil ik programmeren of video’s monteren, dan wil dat dat lukt. Eerlijk blijven tegenover jezelf: er bestaan betere – lees “duurdere” – computers. Misschien de processor upgraden naar een i5 of geheugen naar 16GB, zijn aanpassingen die de prijs slechts een beetje doen stijgen.

Doorsnee basis-computer via Alternate op 07/12 : Configuratie à € 498,06*
Moederborden : ASUS ROG STRIX B365-G GAMING, socket 1151 moederbord RAID,  µATX => 1 x € 114,90*
Processoren : Intel® Core i3-9100F, 3,6 GHz socket 1151 processor “Coffee Lake”, Boxed => 1 x € 89,90*
Processorkoelers : Xilence I250PWM cpu-koeler Zwart/rood, PWM aansluiting => 1 x € 12,99*
Geheugen : G.Skill 8 GB DDR4-2400 Kit werkgeheugen F4-2400C15D-8GIS, Aegis, XMP 2.0 => 1 x € 35,49*
Grafische kaarten : GIGABYTE GeForce GT 1030 OC grafische kaart DVI-D, HDMI => 1 x € 89,90*
Behuizingen : Aerocool Split tower-behuizing Zwart, Window-Kit => 1 x € 34,99*
Voedingen : be quiet! System Power B9, 450W voeding 2x PCIe, Bulk => 1 x € 44,99*
Harde schijven & SSD’s : Intel® 660p Serie, 512 GB SSD, M.2 80mm, PCIe 3.0 x4 => 1 x € 74,90*
Besturingssystemen : Geen besturingssysteem

Wil ik geen compromissen sluiten ivm de “heavy stuff” dan heb ik een beest nodig. Onderstaande configuratie toont de hardware voor een machine waarop doorgaans alles zal werken: ook zware videomontages renderen zonder lange wachttijden.

Performance computer (Graphics Ready) via Alternate op 07/12 : Configuratie à € 1.369,39*
Moederborden : MSI MPG Z390 GAMING PRO CARBON AC,  => 1 x € 229,90*
Processoren : Intel® Core i5-9600K, 3.7 GHz (4.6 GHz Turbo Boost) socket 1151 processor => 1 x € 229,90*
Processorkoelers : Deepcool Gammaxx 400 cpu-koeler => 1 x € 27,99*
Geheugen : Corsair 16 GB DDR4-3000 Quad-Kit werkgeheugen Zwart,  => 1 x € 104,90*
Grafische kaarten : MSI GeForce RTX 2060 VENTUS XS 6G OC HDMI, 3x DisplayPort => 1 x € 389,-*
Behuizingen : Fractal Design Meshify C White TG tower-behuizing Wit/zwart,  Window-Kit => 1 x € 89,90*
Voedingen : be quiet! Power Zone 850W voeding Zwart, 4x PCIe, Full kabel-management => 1 x € 144,90*
Harde schijven & SSD’s : ADATA XPG Gammix S11 Pro, 1 TB SSD Rood, M.2 NVMe, PCIe 3.0 x4 => 1 x € 152,90*
Besturingssystemen : Geen besturingssysteem

Het huiswerk van Luc bevestigde voor mij hoe ik Luc ken.
Zijn Low End-PC kwam overeen met mijn basis-PC
Zijn Budget-PC zat qua hardware, prestaties en prijs tussen mijn Basis en Performantie.
Zijn High End-PC kwam in grote lijnen overeen met mijn Performantie
En voor de fun stelde hij nog een Game-PC samen van 2500€. Smullen voor de liefhebber.

Barebone PC’s dragen heden mijn persoonlijke voorkeur. Ik verafschuw al jaren die grote lompe rechtopstaande ATX-kasten. Soms leek het een wedstrijd wie de grootste had…
Zelfs de platte desktop-variant nam te veel plaats in.
Een barebone biedt me een compacte behuizing, met moederbord en voeding. De keuze van processor, geheugen en SSD zijn volledig aan mij overgelaten. Hier vinden we natuurlijk geen videokaarten voor game en rendertoepassingen, maar een solide computer waar alle software vlot kan op draaien. De behuizing biedt soms de mogelijkheid om te bevestigen op de acherkant van een monitor (VESA).
Gekende producten en namen zijn de Intel NUC, Gigabyte BRIX, Zotac ZBOX en het uitgebreide assortiment van Shuttle. Van klein en handig tot performant en esthetisch verantwoord.

“Single Board Computers” is misschien een nieuwe term voor velen, maar jullie hebben er hier al zien passeren: de Raspberry Pi is één van de gekendste.
Eén kleine printplaat met geïntegreerde processor, geheugen, videochip, audiochip en een boel externe connectoren voor beeld, geluid, netwerk en meestal USB (soms Wifi en Bluetooth). De Raspberry Pi is nu reeds aan zijn 4de generatie, maar sedert de 3de generatie had je in combinatie met Raspbian (= Linux versie speciaal voor Raspberry), een toetsenbord, muis en scherm een volwaardige desktop-PC. Internet en Office-toepassingen maakten dit ongeveer de goedkoopste desktop-PC die je maar kan krijgen.
Andere SBC’s zijn bijvoorbeeld de Orange Pi, Banana Pi, Rock64, de producten van Odroid, Udoo, Asus Tinker Board, Le Potato, Huawei Hikey, nVidia Jetson, Clockwork Pi. De één al iets origineler qua naam, de ander een volwaardig merkproduct van hoogwaardige kwaliteit. Zelden gaan deze mini-computers meer dan 100€ kosten, waarbij vergelijken soms moeilijk wordt. Verschillende processoren (tot zelfs Intel Celeron), meer of minder geheugen (128 MB tot 4 GB), andere videochip ( Full HD of 4K compatibel), meer of minder connecties (Wifi, Bluetooth, USB2 of USB3 of USB-C, VGA, HDMI, DisplayPort, …) Allen worden ondersteund door verscheidene Linux-varianten, enkelen door Windows (meestal IoT-versie), maar geen enkel heeft de ruggesteun van zoveel gebruikers, info-kanalen, besturingssystemen als de Raspberry Pi.